Ik ben meer dan mijn ziekte


Maak onderscheid tussen alle psychische 'shit' en jezelf als geheel; jij bent zoveel meer dan jouw diagnoses en al jouw psychische problemen. Soms is het lastig om meer te zien dan die grauwe en nare gedachtes in je hoofd die blijven schreeuwen. Soms is het lastig om meer te zien dan alleen maar moeilijke dagen en het vechten om te overleven. Maar jij bent ook gewoon een ‘ik’ die beter wil worden en die ver weg nog wel weet hoe het ooit was toen alles nog ‘goed’ was. Iemand die alle moed verzamelt om elke dag weer op te staan en weer verder te gaan. Dat is wie jij bent.


Jij bent een persoon en je bent zoveel meer dan alleen de dingen die jou in de weg staan.


Ook als je soms alleen die dingen nog kan zien. Probeer deze week te zoeken naar die dromen, die doelen, die dingen die er ook nog bestaan naast het ziek zijn. En juist als dat nauwelijks meer lukt, probeer dan jezelf als een volledig persoon niet over te slaan! Jij bent meer dan je gedachten, meer dan je angsten en meer dan je pijn. Je bent leuk, je bent lief, je bent cool en nog zo veel meer. Daar bovenop ben je ook nog enorm moedig en sterk. Dat is veel en veel belangrijker dan dat je het af en toe niet meer weet of dat je af en toe alleen nog maar donkerte kunt zien.


Onthoud dat je altijd dezelfde persoon bent; jouw kern is en blijft hetzelfde. Misschien word je wijzer, ouder en meer ervaren. Maar je blijft wie je altijd was, altijd bent en altijd zult zijn. Ook op de dagen waarop je niets anders meer ziet dan jouw ziekte. Jij bent de lucht en de rest is enkel het weer. Zonder lucht is er geen weer. Jij bent de vorm waarin de gedachtes, de gevoelens, de stoornis zich kunnen bevinden. Jij bent de lucht, en niet gewoon de lucht, jij bent de allermooiste lucht!


Een positief lijstje maken kan helpen om aandacht te richten op jezelf als geheel.


Diagnose krijgen


Toen ik de diagnose ernstige depressie kreeg was ik heel opgelucht. Eindelijk kreeg ik erkenning voor wat ik al heel lang voelde en kon ik mijn klachten gaan begrijpen en in een nieuw kader plaatsen.


In de afgelopen twee jaar heb ik echter ook te maken gehad met (vermoedens van) diagnoses, waarmee ik helemaal niet blij was. Diagnoses waar ik heel boos om werd en die ik absoluut niet wilde krijgen. Niet alleen omdat ik ervan overtuigd was dat de diagnose niet klopte, ook omdat ik het daar bovenop nog een verschrikkelijk idee vond om de diagnose te hebben. Een verschrikkelijk idee, omdat ik niet wilde dat er iets “mis” met mij zou zijn. En een verschrikkelijk idee, omdat het voelde alsof ik mij - als de diagnose zou kloppen - dan dus mijn hele leven in mijzelf vergist moest hebben. Mijn wereld ging als het ware op zijn kop staan.


Een diagnose kan dus voelen alsof het niet klopt, een diagnose kan je wereld op z’n kop zetten of een diagnose kan juist opluchten. En natuurlijk kan het ook een mengelmoes zijn van dit alles, of kunnen verschillende fases in een verschillende volgorde elkaar opvolgen. Maar wat nog ontbreekt in dit rijtje is dat een diagnose je ook heel erg onzeker kan maken. Dat heeft het bij mij ook gedaan. Welk stuk van mij is de diagnose en welk stuk ben ik zelf? Ben ik nu minder waard? Ben ik zwak of mislukt? Wat gaan anderen over mij denken? Hebben zij gelijk als zij bepaalde dingen zeggen?


Het idee van de diagnose kan zelfs zo erg een loopje met je nemen dat je niet alleen onzeker wordt, maar zelfs jezelf enorm gaat haten. En dat is echt niet fijn. Vooral omdat het zo ontzettend onterecht is dat jezelf minder waard vindt omdat je een bepaalde diagnose hebt. Want in het kort: iedereen is evenveel waard.


Weet dat lastige gevoelens ervaren over jouw diagnose niet gek is en dat die gevoelens er mogen zijn.


Iedereen met een diagnose loopt tegen vooroordelen en stigma’s aan, van zowel mensen die jou goed kennen, als mensen die jou minder goed kennen. Dat heeft dus niets met jou of jouw diagnose te maken. Maar onthoud vooral: jij bent nog veel en veel meer dan jouw diagnose.


Zes 'feiten' over diagnoses


  1. Een diagnose is een “label” bedacht door psychologen en psychiaters, die kenmerken van gedragingen, gevoelens en gedachten groeperen onder stoornissen die ze zelf een naam gegeven hebben. Het is dus ook maar gewoon bedacht!
  2. Een diagnose krijgen betekent absoluut niet dat er nu iets aan jou verandert. Je bent nog precies dezelfde persoon als voorheen en je leven verandert niet. Het enige wat de diagnose kan doen is uitleggen waarom jij bepaalde gedachtes en gedragingen hebt. Als je die beter begrijpt, kun je ook beter aan de slag gaan met de dingen waar jij last van hebt.
  3. Een diagnose kan verklaren hoe een deel van jou in elkaar zit. Het kan een onderdeel vormen van wie jij (tijdelijk) bent. Het gaat echter om een deel van jou; niet om jou als geheel.
  4. Je in eerste instantie verzetten tegen een diagnose is normaal; het idee kan immers énorm wennen zijn. Ook als je ergens wel weet dat de diagnose goed bij jou past en je kan helpen. Als je net je diagnose krijgt, probeer het dan even de tijd te geven voordat je er een definitief oordeel over vormt.
  5. Je hoeft het niet eens te zijn met een diagnose. Als dat na een tijd nog steeds zo is, kan er altijd opnieuw gekeken worden naar diagnostiek. Je zit nooit helemaal vast aan jou diagnose en bovendien hoef je er niets mee te doen als jij dat niet wilt.
  6. Dat er een ‘verklaring’ is bedacht voor hoe een deel van jou functioneert, verandert niets aan dat functioneren. Je bent dus nog helemaal dezelfde persoon als vóór de diagnose en je bent 100% evenveel waard als ieder ander. Je bent goed en je mag er zijn. En daar hoef je nooit aan te twijfelen.

Dossier inzien


Bedenk van te voren goed of je echt je dossier wilt inzien, voordat je het doet. Het kan enorm schelen om dat gewoon helemaal niet te doen. Als je je dossier wel gaat lezen of al gezien hebt, bedenk dan dat wat je leest, jou niet definieert als persoon. Je eigen dossier inkijken kan een hele nare ervaring zijn. Uiteraard is dat niet altijd zo en er zijn zeker behandelaars die heel respectvol over hun cliënten schrijven in het dossier. Maar als je wel eens jouw elektronisch patiënten dossier (EPD) ingezien hebt en je schrok ervan en voelde je onbegrepen, verraden of in de steek gelaten, bedenk dan dat:


  1. Het sowieso best wel zwaar is om een tekst over jezelf te lezen;
  2. Je dossier een berg observaties is van een hoop mensen die het heus niet allemaal goed zullen weten;
  3. Sommige behandelaars die lang in het vak te zitten patiënten gauw over één kam strijken;
  4. Genoeg psychiaters en verpleegkundigen geneigd zijn neerbuigend te praten over hun patiënten en het dus niets met jou te maken heeft;
  5. Observaties vaak heel kort door de bocht geformuleerd zijn (en dat hier weinig moeite voor gedaan wordt);
  6. Als de mensen die jouw dossier geschreven hebben zelf geobserveerd zouden worden, er ook zo'n dossier uit zou komen;
  7. Het uitgangspunt van een dossier is om observaties bij te houden en jou uiteindelijk zo goed mogelijk te helpen;
  8. Iedereen ongeveer zo'n dossier zal hebben;
  9. Jij niet bent wat er over jou geschreven staat.